W 2016 roku aktem fundacyjnym powołana została Fundacja KEDYW. Powstała ona z jasno określoną misją: uratowania historycznej kamienicy przy ul. Stanisława Bełżyńskiego 18 w Stalowej Woli-Rozwadowie. To miejsce o wyjątkowym znaczeniu – w okresie II RP funkcjonowało tam pierwsze kino w regionie, natomiast w czasie niemieckiej okupacji budynek stał się tajną bazą Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (Kedywu AK).
Założycielem i fundatorem Fundacji jest pasjonat historii oraz mieszkaniec Stalowej Woli – Marek Wróblewski, obecny prezes. Od początku działalności współtworzy ją również Mariusz Szeferski – były żołnierz Wojska Polskiego i miłośnik historii, który od 2018 roku pełni funkcję wiceprezesa.
Już na początku naszej działalności okazało się, że zarówno historia tego miejsca, jak i losy ludzi z nim związanych zostały niemal całkowicie zapomniane. Dlatego jednym z pierwszych działań Fundacji było systematyczne dokumentowanie wydarzeń oraz biografii osób związanych z lokalną konspiracją.
Drugim fundamentalnym celem było stworzenie warunków do powstania pierwszego w Polsce Muzeum Kedywu. Kluczowym elementem tego projektu miało być utworzenie stałej ekspozycji w oryginalnym pomieszczeniu Kedywu, które przetrwało zarówno II wojnę światową, jak i okres PRL – i które, jak się dziś okazuje, jest jedynym takim zachowanym miejscem w kraju.
Część tych założeń udało się zrealizować. Dzięki staraniom Fundacji, 8 maja 2017 roku Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej w Stalowej Woli-Rozwadowie zostało wpisane na listę placówek muzealnych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uzyskując status muzeum „w organizacji”. Tym samym formalny proces jego tworzenia został rozpoczęty.
Kolejnym wyzwaniem było pozyskanie środków na remont historycznego obiektu. W latach 2016–2019 Fundacji nie udało się samodzielnie zgromadzić funduszy niezbędnych do przeprowadzenia prac. Po analizie ówczesnej sytuacji zarząd Fundacji podjął strategiczną decyzję, że najlepszym rozwiązaniem będzie przekazanie obiektu w ręce samorządu, aby stał się on własnością społeczeństwa. W tym samym roku zwróciliśmy się do Prezydenta Miasta Stalowej Woli z propozycją odkupienia kamienicy, którą fundator nabył w 2015 roku ze środków prywatnych.
Proces ten został jednak czasowo zahamowany przez pandemię COVID-19. Do sprawy powrócono pod koniec 2021 roku, a w 2022 roku udało się sfinalizować przekazanie obiektu. Kamienica przeszła na własność miasta, a jej zarządcą zostało Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, które podjęło się kontynuacji misji – przeprowadzenia remontu oraz utworzenia Muzeum Kedywu.
Obecnie Muzeum Regionalne znajduje się na etapie pozyskiwania środków na realizację tych prac. Na dziś Muzeum funkcjonuje w przestrzeni wirtualnej – na stronie internetowej kedyw.pl oraz w mediach społecznościowych, gdzie regularnie publikowane są artykuły i opracowania historyczne przygotowywane przez Fundację KEDYW.
Od 10 lat zajmujemy się dokumentowaniem działalności podziemia antyniemieckiego oraz antykomunistycznego z okresu II wojny światowej i lat powojennych. W 2023 roku rozszerzyliśmy nasze badania na cały okres PRL, obejmując także konspirację niepodległościową aż do 1989 roku.
W ciągu dekady naszej działalności:
– zorganizowaliśmy kilkadziesiąt uroczystości upamiętniających bohaterów konspiracji oraz wydarzenia wojenne,
– przygotowaliśmy kilkanaście wystaw prezentujących unikatowe eksponaty,
– realizowaliśmy pikniki i wydarzenia historyczne, które zawsze cieszą się bardzo dużą frekwencją.
– podjęliśmy szereg działań i inicjatyw mających ustalić miejsca pochówków bohaterów i ich trwałego upamiętnienia
– podjęliśmy protesty i walczymy z upamiętnianiem komunistów
Najważniejszym osiągnięciem było jednak zabezpieczenie historycznego budynku dawnego Kedywu. Choć nie udało się jeszcze w pełni zrealizować idei Muzeum w zakładanym kształcie, dziś obiekt jest chroniony, posiada status muzealny i stanowi wspólne dziedzictwo mieszkańców, pozostając pod opieką Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli.
W trakcie naszej działalności zgromadziliśmy kilkaset unikatowych eksponatów, które w przyszłości staną się częścią zbiorów Muzeum Kedywu.
Opublikowaliśmy również ponad 500 artykułów zawierających liczne, wcześniej nieznane fotografie i dokumenty dotyczące lokalnej konspiracji. Strona kedyw.pl, którą nadal prowadzimy na prośbę Muzeum Regionalnego, pozostaje głównym repozytorium tej wiedzy do czasu oficjalnego otwarcia placówki.
Równolegle przygotowujemy kolejne publikacje, które planujemy wydać we współpracy z Muzeum.
Cała nasza działalność od początku finansowana jest wyłącznie z prywatnych środków oraz darowizn ludzi dobrej woli. Nie pobieramy wynagrodzenia – wszystko, co robimy, wynika z potrzeby serca i przekonania o konieczności zachowania historii dla przyszłych pokoleń.
10 lat w służbie historii i pamięci
Dziesięć lat działalności Fundacji KEDYW to konsekwentna i systematyczna praca na rzecz przywracania pamięci o lokalnej historii, często pomijanej lub zapomnianej. Udało się nie tylko ocalić unikatowe miejsce związane z działalnością Armii Krajowej, ale również stworzyć solidne fundamenty pod przyszłe Muzeum Kedywu. Nasza aktywność badawcza, edukacyjna i społeczna doprowadziła do zgromadzenia cennych zbiorów, popularyzacji wiedzy historycznej oraz zaangażowania lokalnej społeczności.
Dziś Fundacja KEDYW pozostaje ważnym ośrodkiem dokumentowania dziejów konspiracji oraz strażnikiem pamięci o tych, którzy walczyli o niepodległość Polski – w Stalowej Woli i całym regionie.
Dziękujemy wszystkim, którzy wsparli nas na naszej drodze w ostatnich 10 latach.
Zarząd Fundacji KEDYW
